Witold Pilecki przyszedł na świat dokładnie 125 lat temu, 13 maja 1901 roku, w
mroźnym Ołońcu, na terenie północno-zachodniej Rosji (w Karelii). Był potomkiem
zesłańców – jego dziadek Józef Pilecki po udziale w powstaniu styczniowym został wygnany
na siedem lat na Syberię.
Co ciekawe ostatnią misją rtm. Pileckiego miało być pozyskiwanie informacji o
zsyłkach Polaków, głównie żołnierzy na Sybir, które miały miejsce po 1946 roku. Wiemy o
tym z meldunku, który pod koniec kwietnia 1947 roku przywiózł do Polski kurier Stanisław
Kuczyński. Nową misją ochotnika do Auschwitz miało być zbieranie jak największej liczby
informacji o tym, kiedy, kogo i gdzie zatrzymano. Jako dowody miały służyć: zdjęcia z
aresztowań i wywózek, grypsy z więzienia lub z transportów. Możemy się jedynie domyślać
jaki byłby efekt tej misji, gdyż niestety rtm. Pilecki nie otrzymał tego meldunku. Kuczyński nie
potrafił go odnaleźć i przekazał zaszyfrowany dokument swojej kuzynce, Barbarze
Otwinowskiej. Wkrótce sam został aresztowany. W maju 1947 rtm. aresztowano Pileckiego i
wiele osób związanych z jego grupą. Gdy doszło do zatrzymania Barbary Otwinowskiej w
ręce funkcjonariuszy wpadł również ten meldunek, wraz z kluczem służącym do jego
rozszyfrowania.
Pomimo tortur, stosowanych w śledztwie Pilecki nie załamał się, świadczy o tym
relacja agenta celnego o pseudonimie ,,Gołąb”, który zeznał, że rotmistrz był nastawiony
optymistycznie: ,,podkreśla, iż optymizm ten nie zawiódł go nawet w najcięższych chwilach
w Oświęcimiu, a więc i teraz go nie zawiedzie”. Świadczy to o wielkiej sile charakteru, gdyż
przez cały okres śledztwa więźniowie nie wychodzili na spacer, przebywali w zimnych i
ciasnych celach, dostawali skąpe pożywienie, a śledztwo trwało wiele godzin i stosowano
podczas nich tortury. Po niesłusznym skazaniu na śmierć, Pilecki został zamordowany
strzałem w tył głowy 25 maja 1948 roku. Jego szczątków do dziś nie udało się odnaleźć.
Dokumenty, które rtm. Pilecki wysyłał na Zachód, meldunki organizacyjne, a także
agenturalne meldunki, które przyczyniły się do aresztowania grupy rtm. Pileckiego są
dostępne w książce Anny Mandreli ,,Rotmistrz Pilecki po wojnie”, która jest uzupełnionym
wydaniem wcześniejszej publikacji ,,Kto zdradził Witolda Pileckiego?”.
Spotkanie promujące książkę odbędzie się 24 maja 2026, o godz. 16:00, w Kawiarni Agere
Contra.
